أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
469
تجارب الأمم ( فارسى )
واسط رسيدند ، ابن رايق به بازسازى پرداخت و از نايب پردهداران [ 1 ] آغاز نمود ، كه نزديك پانصد تن بودند ، پس شصت تن را برگزيده ديگران را حذف كرد و از جيرهء باقيماندگان نيز بكاست . او هنگام باز بينى حجريان ، داخلشدگان ، تبديلشدگان ، زنان ، بازرگانان ، پناهندگان [ 2 ] را از قلم بينداخت ، حجريان بر آشفتند و دستور را نپذيرفتند ولى در پايان پذيرفتند و بسيارى ديگر را نيز از قلم بينداخت ، پس دست به آشوب زده ، * جنگ افزار برگرفتند ، ابن رايق روز سه شنبه پنج روز از محرم مانده يورشى سخت بر « حجريان » برده ، برخى از ايشان را كشت و برخى را اسير كرد ، و ديگران به سوى بغداد گريختند ، « لؤلؤ » فرمانده پليس بغداد [ 3 ] نيز سوار شد ، جلو فراريان حجرى را بگرفت ، برخى از ايشان پنهان شدند ، خانههايشان چپاول شد و برخى به آتش كشيده شد ، و املاكشان را بگرفتند . چون ابن رايق جنگ و سركوب « حجريان » را به پايان رسانيد ، دستور كشتن زندانيان « ساجى » را داده ، همگى جز صافى خازن و حسن بن هارون [ 4 ] را كشتند . چون راضى و ابو بكر بن رايق به كار « ساجيان » و « حجريان » پايان دادند ، آمادهء يورش بر اهواز و براندازى بريديان شدند ، خرگاهها را به « باذبين » بيرون بردند ، چون گزارش به بريدى رسيد سخت نگران شد . ابو جعفر بن شيرزاد و ابو محمد حسن بن اسماعيل اسكافى با پيامى از سوى راضى بالله و ابن رايق به نزد بريدى
--> [ ( 1 - ) ] M . متن : « خلفاء الحجاب . . . » كه يك درجهء نظامى بوده است . [ ( 2 - ) ] M . متن : « الدخلاء و البدلاء و النساء و التجار و من لجأ اليهم . . . » . [ ( 3 - ) ] در « اوراق » است كه ستم ياران « لؤلؤ » بر مردم ، عوارضى كه مىگرفتند ، مجازاتها كه مىكردند ، فرياد مردم را در آورد ، تا از فرماندهى پليس بر كنار شده ، روز دوشنبه دوازده روز مانده از صفر سال 326 محمد بن بدر شرابى بر جاى او گمارده شد . [ ( 4 - ) ] در تاريخ اسلام آمده است كه آنگاه كه حسن [ ناصر الدوله ] بن عبد الله [ ابو الهيجا ] ابن حمدان بر موصل چيره بود ، گروهى از « ساجيان » و « حجريان » كه از ويژگان خليفه بودند و از دست محمد بن رايق گريختند ، به سوى او رفتند و او ايشان را گرامى داشت [ M : ن . ك : خ 5 : 533 پانوشت ] .